responsive site templates

AKKALE

AKKALE ARKEOLOJİK SİT ALANLARI BÜTÜNLEŞTİRME, KORUMA VE SUNUMU FİZİBİLİTE ARAŞTIRMASI  

ANTİK LİMAN YERLEŞİMİ KURTARMA KAZISI

Mobirise

Konum ve Kalıntılar

Mersin İline bağlı Erdemli ilçesi sınırları içerisinde yer alan Akkale, Mersin'in yaklaşık 50 km batısındadır. Bugün modern Kumkuyu Marinası'nın bulunduğu alanda yeralır. Doğu Dağlık Kilikia bölgesinin doğu sınırını oluşturan Lamos (Limonlu) nehrine oldukça yakın konumu ile gerek ekonomik gerekse stratejik açıdan önemli bir noktada yer almaktadır. Doğal limanlarının oluşmasına olanak sağlayan dağlık coğrafyanın ve topografyanın hissedilir şekilde değişmeye başladığı alanda kurulmuş olan Akkale, aynı zamanda, bölgenin art alanlarındaki kırsal yerleşimler ile bağlantılı antik yol rotları üzerindedir. 

Akkale’nin sahip olduğu konum ve liman burasının kırsal ile kent arasındaki bağlantıyı sağlayan önemli bir noktada olduğunun göstergeleridir. Yerleşimde tespit edilen çok sayıda kalıntı da burasının bir liman yerleşimi olarak kurulduğunu ve bu çerçevede geliştiğinin kanıtlarına sahiptir. 

Mobirise

Yerleşimde yürüttüğümüz çalışmalar ile buradaki yapılar hakkında yeni önerilerde bulunmak mümkün olmuştur. Akkale yerleşiminden bir çok araştırmacı bahseder;  bu araştırmacıların yerleşimdeki yapılar ile ilgili önerileri revize edilmiş ve yeni öneriler getirilmiştir. Özellikle, S. Eyice tarafından Kappadokia Kralı I. Arkhelaos’un sarayı olarak işlevlendirilen konaklama mekanının Roma Dönemi'ne ait bir saray olarak nitelendirilemeyeceğine dair sonuçlar önemlidir. Bunun yanı sıra, yapının bir parçası olarak inşa edildiğini önerdiğimiz bir deniz feneri de tespit edilmiştir.

Bu yapıların yanı sıra yerleşimdeki hamamın planı ve odaların işlevlerine yönelik yeni önerilerde bulunmak da mümkün olmuştur. Yerleşimin kuzeyinde bir kilisenin ve zeytinyağı atölyesinin tespit edilmiş olması ise ayrıca önemlidir. 

Mobirise

Akkale’deki kubbeli mezar anıtı ile ilgili de yeni sonuçlara ulaşılmıştır. S. Eyice ve R. W. Edwards’ın önerdiklerinin aksine kubbeli mezar anıtının iki katlı değil, üç katlı olarak inşa edilmiş olduğuna yönelik önerilerimiz ise Antik Dünya’da daha önce karşılaşılmayan bir mezar tipolojisinin literatüre kazandırılması adına ayrıca önemlidir.

Çalışmamız sırasında konaklama mekanı, hamam ve hamam ile ilişkili birbirleri ile bağlantılı iki büyük sarnıcın bir bütün içerisinde düzenli bir plan gösterdiğini ortaya koyan yerleşim planı çıkartılmış böylelikle yerleşimin sahip olduğu sistematik yapılanmayı anlamak da mümkün olmuştur. 

Mobirise

Akkale (Erdemli) Arkeolojik Sit Alanları Bütünleştirme, Koruma ve Sunumu Fizibilite Araştırması

“Akkale (Erdemli) Arkeolojik Sit Alanları Bütünleştirme, Koruma ve Sunumu Fizibilite Araştırması Çukurova Kalkınma Ajansı’nın (ÇKA) desteğiyle Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisini Araştırma Merkezi tarafından hazırlanmıştır. Çalışmalar kapsamında Mersin Üniversitesi Mimarlık Fakültesinden Doç.Dr. Nida NAYCI mimari çalışmaları yürütmüş, Kilikia Arkeolojisini Araştırma Merkezinden Doç.Dr. Ümit AYDINOĞLU ise arkeolojik çalışmaları sürdürmüştür. 

Bu fizibilite projesi, Çukurova Kalkınma Ajansı’nın sağladığı proje desteğiyle gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, Çukurova Kalkınma Ajansı Genel Sekreterliği ve Mersin İrtibat Ofisi projenin başarıyla tamamlanması için hoşgörülü ve yapıcı tutumlarıyla önemli destek sağlamışlardır. Bu tür bir fizibilite araştırmaları Arkeolojik alan çalışmalarını da içermektedir. Bu, yasal bir mevzuata dayanan bir süreçtir ve bu kapsamda, Mersin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü baştan itibaren çalışmalara destek vermiştir. Akkale antik yerleşiminde sürdürülen temizlik çalışmaları Mersin Müze Müdürlüğü başkanlığında gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Mersin Müze Müdürlüğü’nce, projeden bağımsız olarak bilimsel anlamda büyük önem taşıyan anıtsal mezar yapısında da gerekli izinler alınarak bir kurtarma kazısı gerçekleştirilmiştir.

Mobirise

Bu tür projelerin oluşmasında ve ilerlemesinde yerel dinamiklerin rolünün ne kadar önemli olduğu bu çalışmada da görülmüştür. Erdemli Sanayi ve Ticaret Odası başından itibaren projeyi sahiplenmiş ve bölgesel kalkınma açısından ne kadar önem taşıdığını bilerek ilerlemesine katkı sağlamıştır. Erdemli Belediye’si de bu kapsamda alandaki temizlik ve kurtarma kazısı çalışmalarına ekipman desteği vermiştir. Erdemli Valiliği de projeye İŞKUR kapsamında çalışanlar yollayarak katkı sağlamıştır. logo

Alandaki çalışmalarda Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisi Araştırma Merkezi ekibi baştan itibaren yer almış ve çalışmaları yönlendirmiştir. Alanın vaziyet planının çıkarılması ve Arkeolojik yapıların belgelenmesi çalışmalarını sürdürmüş ve alanın sahip olduğu arkeolojik önemin ortaya çıkması için çaba göstermiştir. Proje ekibinde yer alan Mersin Üniversitesi Mimarlık Bölümü ekibi alanda uygulanacak Çevre Düzeni Projesi ve restorasyon Projelerinin hazırlanması için büyük çaba harcamıştır. Alanın çevresinin mevcut durumunun tespiti amacı ile proje ekibinde yer alan Mersin Üniversitesi Şehir Bölge Planlama Bölümü ekibi tarafından çalışmalar sürdürülmüştür.

Projenin gerçekleştirilmesinde emeği olan herkese teşekkür ederiz.

Mobirise


Proje, kentsel gelişme ve modern tarım alanları ile giderek parçalanan ve bölgesel bütünlüğü bozulan Dağlık Kilikia’nın antik yerleşimlerinin parçacı koruma çalışmaları yerine bütünsel ve üst ölçekli koruma ve sunum politikaları ile ele alınması konusunda Akkale özelinde pilot deneyim elde etmeyi maçlamaktadır. Bu kapsamda şu hedeflere ulaşılması planlanmıştır:

• Akkale ile Kanlıdivane antik kentlerinin gelişiminde bölge içindeki tarihsel bağı ışığında günümüzde bütüncül bir koruma ve ziyaretçi sunum stratejisinin geliştirilmesi, 
• Akkale’nin bölge turizmine kazandırılması; bunu gerçekleştirirken de turizm ve ikinci konut gelişimi kaynaklı baskıya maruz kalmaması; koruma-kullanma dengesi içerisinde sürdürülebilir olarak ele alınmasının sağlanması,
• Alan için geliştirilecek çevre düzenleme çalışmaları önerilerinin koruma amaçlı imar planlarına işlenmesi; gerekli revizyonların yapılması
•Bölgesel ölçekli ender ve tekil mimar yapıların ve izlerin verileri ışığında Akkale antik yerleşiminde yapıların korunması, sunulmasına yönelik çevre düzenleme projesinin hazırlanması.

Mobirise

Kazılar

Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izniyle, Mersin İli Erdemli ilçesi Kumkuyu mahallesi I. derece Arkeolojik SİT alanı içerisinde kalan Akkale Örenyeri’nde Mersin Müzesi başkanlığında, Doç.Dr. Ümit AYDINOĞLU’nun katılımıyla kurtarma kazıları gerçekleştirilmiştir.

Kazı çalışmalarının ilk sezonu 2017 yılında gerçekleştirilmiş ve bu kapsamda, antik yerleşimde bulunan Kubbeli Mezar Anıtı açığa çıkarılmıştır. İkinci sezon kazıları Mayıs 2018 tarihinde başlatılmıştır.  

Mobirise

Akkale antik liman yerleşimi kazıları, Büyük Sarnıç ve Hamam arasında kalan ve bir duvarla sınırları belirlenmiş olan Hamam Caddesi sektöründe başlatılmıştır. Caddeye ait döşeme korunsa da bazı taşların sökülmüş ya da tahrip olduğu görülmektedir. Bu kazı çalışmaları kapsamında Haman giriş kapısının hemen güneyinde yer alan mekan önündeki taşlar temizlenerek, Hamam’ın kapısı açılmıştır. Kazı çalışmaları devam ettikçe Cadde’ye ait döşeme taşlarının yoğun tahribata uğradığı görülmüştür. Caddenin diğer ucunda çeşme ve merdiven önündeki çalışmalarda ise caddeye ait döşemelerin bir bölümünün korunduğu, geri kalan bölümlerinin çöktüğü görülmüştür. Büyük Sarnıç’a çıkışı sağlayan merdivenler de ortaya çıkarılmış ve 4 basamak olduğu tespit edilmiştir. 

Mobirise

Çalışmalar kapsamında, yerleşimde bulunan Büyük Sarnıç ile diğer iki büyük sarnıcın arasında kalan bölümde de kazılar gerçekleştirilmiş ve bu alan temizlenmiştir.

Kubbeli Anıt Mezar içerisinde dört khomosorium mezar açığa çıkarılmıştır. Mezar 2 kuzey güney doğrultusunda yerleştirilirken Mezar 3 ve 4 doğu-batı yönünde yerleştirilmiştir.

Kubbeli Anıt Mezar ile Han yapısı ve Büyük Sarnıç arasında kalan ve Meydan olarak adlandırılan alanda, 5 x 3.20 metre ölçülerinde bir açma açılarak çalışmalara başlanmıştır. Meydan çalışmalarında taş döşemenin belli alanlarda tahrip edildiği ve buraların farklı amaçlarla kullanıldığı görülmüştür.

Adres

Mersin Üniversitesi
Kilikia Arkeolojisini Araştırma Merkezi
Fen Edebiyat Fakültesi A Blok
Çiftlikköy Kampüsü
33343 Mersin-TR

İletişim

Telefon: 0324 3610001/14730-14736
Email:    kaam@mersin.edu.tr
               sdurugonul@gmail.com